Amerika ABD guvenlik stratejisi

Published on Aralık 30th, 2014 | by uagundem

0

Amerikanın Güvenlik Stratejisi

ABD Güvenlik Stratejisi Kuruluşundan günümüze kadar incelenecektir.

Temeller “Protestan” mezhebine dayalı Hıristiyanlık, Yahudilik, Anglo-Saksonluk ve Liberal düşüncelerdir. Söz konusu kökler, güvenlik algılayışının ve uygulanan güvenlik stratejilerinin de temellerini oluşturmuştur. 1776 Bğımsızlık bildirgesiyle, Tüm insanların eşit yaratılmasıesasına dayanan bir bakış açısı yerini almıştır.

bagımsızlık bildirgesi

İlke olarak Avrupa’dan uzak kalma, Barışçıl güvenlik politikaları geliştirme hedeflenmiş ve gücünü projecte edebilecek olgunluğa ve güce erişmesi hedeflenmiştir.

monroe

Monroe Doktrini (1823) ile Avrupa uluslarının Kuzey ve Güney Amerikada koloni elde etmesi veya ABDnin çıkarları ile çatışması saldırganlık olarak algılanacak ve müdahale edilecektir. Öncelikle ABD’nin Amerika Kıtasında topraklarını genişletme fırsatı yakalamasını sağlamıştır.

ABD ic savas

1861-1865 İç Savaş ile Toprak genişletme stratejisini bir süre durdurmuş, 1868 yılında Başkan Andrew Johnson Alaska’yı Ruslardan alarak genişleme stratejisini yeniden başlatmıştır.

Alfred Thayer Mahan

ABD deniz gücü; AlfredThayerMahan’ın  Deniz Hakimiyeti Teorisi ile beraber 1880’lerde başlayan silahlanma kararı, 1895’de hatırı sayılır bir deniz gücüne kadar ulaşmıştır.

Kuruluş Dönemi (1900lere kadar)  

Önceleri bağımsızlık, Sonra ilkeler etrafında güçlenme ve bu süreç esnasında topraklarını genişletme, En son olarak da tarafsızlık şemsiyesi sağlayan Monroe Doktrini’nin sunduğu yaklaşım çerçevesinde askeri güç oluşturmaya dayalı güvenlik stratejileri uygulamıştır.

Güvenlik felsefesindeki en büyük dönüşüm Başkan Theodore Roosevelt’in, 1902’den itibaren Büyük bir deniz gücü haline gelmesi ve Avrupa’dan kaynaklı sorunlar nedeniyle; ABD, Monroe Doktrinini bırakmış, Müdahaleci bir güvenlik yaklaşımını kabul etmiştir.

Birinci Dünya Savaşı sonrası 

Almanya’nın Avrupa’da güç dengelerini bozan işgalleri karşısında Başkan Wilson başlangıçta ülkesinin, “dünya barışına karşı yükümlülüğü olduğu düşüncesi”doğrultusunda, savaşan taraflar arasında hakemlik yapmaya çalışmıştır.

Savaşa girerken de amaçlarının, “yeni ve daha adil bir uluslararası düzen kurmak” olduğunu açıklayarak, işgalci amaçlar taşımayan bir güvenlik stratejisi hedeflediklerini ifade etmiştir.

Wilson Prensipleri kısaca şu şekilde özetlenebilir.

Açık Diplomasi

Denizlerin Serbestliği

Genel Silahsızlanma

Ticari Engellerin kaldırılması

Sömürgecilikle ilgili taleplerin tarafsız şekilde çözülmesi

Belçika’nın yeniden kurulması

Rus topraklarının boşaltılması

Halkların kendi kaderlerini tayin serbestisi

Milletler Cemiyeti’nin kurulması

Birinci Dünya Savaşı sonrası Amerika kıtasındaki toprak kazanımlarından sonra, kendi kıtasından uzak coğrafyalara gitmeyi sağlayan bir deniz gücü oluşturarak yayılmacı yeni bir güvenlik stratejisi geliştirmiştir. Almanya’nın Avrupa dengelerini bozması karsısında, gücünü dengeleri sağlayacak şekilde kullanarak, Avrupa’da önemli bir pozisyona gelmiştir. Özellikle Milletler Cemiyeti’ni Wilson prensipleri çerçevesinde kurarak, ilkelere dayalı güvenlik algılamalarının kurumsallaşmasını sağlamıştır.

1929 Ekonomik Buhranı, ülke içindeki sorunlar ve ardından ikinci dünya savaşıyla beraber Müdahaleci bir güvenlik strateji benimsendi.

1945 sonrası yeni dünya düzeninde

 Siyasi alan BMnin kurulması Ekonomik alan Dünya Bankası BrettonWoods sistemi ve IMF ile sağlamlaştırılırken 1949 yılında NATO ile askeri alan tamamlandı.

1945-1962 Dönemi 

Sovyetler Birliği’nin komünist ideolojisini dünyanın her yerindeki ülkelere yaymak istemesi, ABD’nin küresel ölçekte güvenlik stratejileri geliştirme düşüncesini tetiklemiştir. Sovyetler Birliği’nin Türk Boğazlarına yönelik düşünceleri ve Yunanistan’da Sovyet yanlılarını desteklemesi, Amerika’nın Sovyetler Birliği’nin Doğu Akdeniz ve Orta Doğu’ya yönelik yayılmacılığını engellemeye yönelik politikalar geliştirmesine yol açmıştır. Truman Doktrini 1947 ve Marshall planlarıyla çevreleme politikası hız kazandı. Bu dönemde Kore ve Vietnam Savaşları İsrail’in kuruluşu ve Arap-İsrail Savaşları Berlin ablukaları U-2 casus uçak olayı Küba füze krizi önemli olaylar arasındadır.

1962-1979 Dönemi

¡Yumuşamadönemi ABD ve Sovyetler Birliği arasında “stratejik silahların sınırlandırılmasına dayalı”karşılıklı güven anlayışının gelişmesine sebep olmuştur. 1971 Kissinger ile Çin’e açılım,1972’de SALT-1,  1979’da SALT-2 bunun örnekleridir.

1979-2001 Dönemi

Reaganın sertlik politikası Orta menzilli nükleer füzelerin NATO Avrupa ülkelerine konuşlandırılması, Stratejik Savunma Girişimi (Yıldız Savaşları)

1979-2001 Dönemi – Goerge W. Bush

korfez harbi

ABD askeri gücünün Orta Doğu’da kalmasını sağlayan süreçte uygulanan stratejisi ve körfez harbi

1979-2001 Dönemi – Bill CLINTON

ABD öncelikle Orta Doğu’daki faaliyetlere Bush Dönemi benzeri politikalarla devam etmiştir. İran, Kuzey Kore ve Suriye gibi devletlerin ‘serseri devletler’ adıyla nitelendirildiği ve bu ülkelerin nükleer silahlara sahip olmasını engellemeyi öngören ‘karşı savunma inisiyatifi’ isimli politika geliştirilmiştir.

2001-2009 Bush

Terörizm Kitle imha silahları Haydut devletler Önleyici saldırı, Önleyici vuruş 

Terörist şiddet ve kaos ortaya çıkmadan önce,askeri gücün kullanılarak müdahalede bulunulması Afganistan müdahalesi

Irak müdahalesi İrana müdahale tehdidi

 Önleyici saldırı :

‘Her ulus şimdi bir karar almak zorundadır. Ya bizimlesiniz, ya da teröristlerden yanasınız.Bu günden sonra, terörizmi koruyan ve destekleyen hangi rejim olursa olsun Birleşik Devletler tarafından düşman bir rejim olarak addedilecektir ABD öncelikle Orta Doğu’daki faaliyetlere Bush Dönemi benzeri politikalarla devam etmiştir. İran, Kuzey Kore ve Suriye gibi devletlerin ‘serseri devletler’ adıyla nitelendirildiği ve bu ülkelerin nükleer silahlara sahip olmasını engellemeyi öngören ‘karşı savunma inisiyatifi’ isimli politika geliştirilmiştir. Küresel ekonominin ve demokrasinin güçlenmesi anlayışına dayalı bir güvenlik stratejisinin oluştuğu bir zaman dilimi de olmuştur.  Küresel ekonominin ve demokrasinin güçlenmesi anlayışına dayalı bir güvenlik stratejisinin oluştuğu bir zaman dilimi de olmuştur.

2009—2012 Obama

ABD, 20’nci yüzyılın gidişatının belirlenmesine yardımcıolduğu gibi, Amerikan gücünün ve etkisinin kaynaklarını inşa ederek, 21’inci yüzyılın sınamalarıyla başa çıkacak uluslararası düzeni şekillendirmek zorundadır. 

ABD, küresel güvenliğin teminatı olmaya devam edecektir, Böylece Müttefik, ortak ve kurumlara tahhütler belirlenirken, El Kaide ve dostlarını Afganistandan atmak, Saldırganlığı caydırmak, Kitle imha silahlarının yayılmasını önlemek önemli hedeflerdir.

Amerikan liderliğinin canlandırılmasına odaklanmaktadır.

  • İçeride gücün kaynaklarına dayanmak
  • Zamanın meydan okumalarını karşılayabilecek   uluslararası düzenin şekillendirilmesi,
  • Her ulusun belirli hak ve sorumluluklarının olduğu uluslararası sistem.
  • Bireyler özgürlük ve fırsatlardan yararlanır
  • Uluslar sorumlu davranır.
  • ABD’de olanlar ABD’nin gücünü ve etkisini onların ötesinde belirler.
  • ABD’nin refahı, küresel refahla ayrılmaz şekilde bağlıdır.
  • ABD’nin güvenliği ülke dışındaki gelişmelerle doğrudan sınanmaktadır.
  • Dünya fevkalade bir hızla gelişmekte olduğundan ABD, çıkarlarını geliştirmek ve liderliğini sürdürmek için uyum sağlamalıdır.
  • ABD’nin, vatandaşlarının, müttefiklerinin ve ortaklarının güvenliği
  • Serbest uluslararası ekonomik sistemde, güçlü, yenilikçi ve büyüyen bir ABD ekonomisi
  • Evrensel değerlere yurt içinde ve yurt dışında saygı duyulması
  • Güçlü işbirliği aracılığıyla, küresel sınamalarla mücadelede barışı, güvenliği ve fırsatları artıran uluslararası düzenin ABD liderliğiyle geliştirilmesi
  • Dünyanın en büyük ekonomisi
  • Dünyanın en güçlü ordusu
  • Güçlü ittifaklar
  • Canlı kültürel çekicilik
  • Ekonomik ve sosyal kalkınmada tarihi liderlik
  • Dönüşüm ABD’nin en yakın dost ve müttefikleri ile başlatılmalıdır.
  • Çin, Hindistan ve Rusya’nın dahil olduğu 21’inci yüzyılın diğer nüfuz merkezleriyle karşılıklı saygı ve çıkar temelinde işbirliğinin derinleştirilmesi.
  • Yeni ve başarılı ortakların ortaya çıkışı desteklenecektir.
  • Uluslararası normlara uymak
  • Uluslararası topluma daha fazla entegre olmanın getirdiği politik ve ekonomik faydaları elde etmek. Bu yolu reddedenlerin de  bu kararın sonuçlarına katlanmasını sağlamak
  • Ulus ötesi meydan okumalar dünyasında kusurlarına rağmen ulus ötesi işbirliğinin harekete geçirilmesi için uluslararası sistem güçlendirilmek
  • Uluslararası ortamın gerçekliklerini daha fazla yansıtan G-8’in G-20’ye dönüşmesi gibi kurum ve düzenlemelerin modernize edilmesine destek

Savunma: Tehditleri önlemek ve caydırmak. Askeri yetenekleri yeniden dengeleme. Gönüllü sistem-direnç, uyum ve yenilikçilik kapasitesi.

Diplomasi: Angajman, dinleme, öğrenme, saygı duyma ve ortak temel için cephede en önde. Ulus ötesi aktörlerle ilişki için yeni yetenekler. Diplomatik personel ve misyonlar genişletmek

Ekonomi: Diğer pazarlara, kaynak ve mallara erişim. Karşılıklı ekonomik çıkarlar.

Kalkınma: Stratejik, ekonomik ve moral zorunluluk. Çatışma ve suç ağlarını önleyecek bölgesel ortaklar. Demokrasi ve insan hakları.

İç Güvenlik: Yeni tehdit ve tehlikelere karşı uyum.

İstihbarat: İstihbaratın kalitesi, analizi, bilginin zamanında paylaşılması, karşı istihbarat yeteneği. Üst düzey kararlar için stratejik istihbarat. Yakın müttefiklerle güçlü ilişkiler.

Stratejik İletişim: Küresel meşruiyetin temini ve politik amaçların desteklenmesi için hayati. Eylemlerin eşgüdümü. Elitlerin yanı sıra insanlara kulak verme. Yeni medya ile yabancı kamuoyu ile iletişim.

Amerikan Halkı ve Özel Sektör: Vatandaşların fikirleri, enerjisi, yaratıcılığı ve direnci en büyük kaynak. Özel sektör, hükümet dışı organizasyonlar, vakıflar ve sivil toplum kuruluşları ile stratejik ortaklıklar.

Güvenlik: ABD’nin, vatandaşlarının, müttefik ve ortaklarının güvenliği

Refah: Fırsat ve refahı artıran açık bir uluslararası ekonomik sistemde, güçlü, yenilikçi ve büyüyen  ABD ekonomisi.

Değerler: Evrensel değerlere yurtiçinde ve yurtdışında saygı.

Uluslararası düzen: Küresel sınamalarla mücadelede daha güçlü işbirliğiyle barış, güvenlik ve fırsatları artıran ABD liderliği tarafından uluslararası düzenin geliştirilmesi.

ABD’nin, vatandaşlarının ve müttefikleri ile ortaklarının güvenliği.

  • ABD’de güvenlik ve direncin güçlendirilmesi
  • El Kaide başta olmak üzere terörizmle, aşırıcılıkla/radikalizmle mücadele
  • KİS, nükleer ve biyolojik silahların yayılmasının önlenmesi ve nükleer maddelerin güvenliği
  • Büyük Orta Doğu’da barış, güvenlik ve fırsatların geliştirilmesi
  • Güçlü ve muktedir ortaklara yatırım yapılması
  • Siber uzayın güvenliğinin sağlanması

Askeri gücün son seçenek olarak kullanılması: Anlaşmazlıkların çözümü, çatışmanın önlenmesi ve barışın tesisi için diplomasi, kalkınma ile uluslararası normlar ve kurumları sahaya çekeceğiz. Güç kullanımı gerektiğinde, ABD bunu değerlerini yansıtacak ve meşruiyeti güçlendirecek şekilde NATO ve BMGK gibi kuruluşlarla çalışarak kapsamlı bir uluslararası destek arayacaktır.

Fırsat ve refahı artıran açık bir uluslararası ekonomik sistemde, güçlü,yenilikçi ve büyüyen ABD ekonomisi

  • Eğitim ve insan sermayesinin geliştirilmesi
  • Bilim, teknoloji ve inovasyonun geliştirilmesi
  • Dengeli ve sürdürebilir büyüme
  • Sürdürülebilir kalkınmanın hızlandırılması
  • Vergi verenlerinin paralarının akıllıca harcanması
  • Evrensel değerlere yurtiçinde ve yurt dışında saygı duymak.
  • ABD örneğinin gücünün vurgulanması
  • Yurt dışında demokrasi ve insan haklarının geliştirilmesi
  • Temel ihtiyaçları karşılayarak insan itibarını desteklemek
  • Küresel sınamalarla mücadelede daha güçlü işbirliği aracılığıyla barış, güvenlik ve fırsatları artıran ABD liderliği tarafından uluslararası düzenin geliştirilmesi.
  • Güçlü ittifakların temini
  • 21’inci yüzyılın diğer etki merkezleriyle işbirliği
  • İşbirliği için kurum ve mekanizmaların güçlendirilmesi
  • Temel küresel meydan okumalarda geniş işbirliğinin sürdürülmesi
  • Terörizm/aşırılık/radikalizmle mücadele
  • KİS, nükleer silahların yayılmasının önlenmesi ve nükleer maddelerin güvenliğinin sağlanması
  • Siber uzayın kullanılması ve güvenliği,
  • Askeri gücün son seçenek olarak kullanılması,
  • Uluslararası kuruluşların ve ittifakların güçlendirilmesi,
  • Dengeli ve sürdürülebilir bir ekonomik büyümenin sağlanması ve sürdürülebilir küresel büyüme,
  • Evrensel değerlere saygı ve desteklenmesi,
  • Çevrenin korunması ve iklim değişikliklerine karşı önlem alınması,
  • Çatışmaların önlenmesi ve yaraların sarılmasına yardım.

2012-Günümüz Obama

  • Asya-Pasifik bölgesinde iş birliği imkânlarının geliştirileceği, Çin’in ABD ekonomisini ve güvenliğini uzun vadede etkileme potansiyeline sahip olduğu, Çin’in, askeri gücüne ilişkin stratejik niyetini açıkça ifade etmesi gerektiği,
  • Meşru hükümetlerin kontrolü dışında kalan bölgeler üzerinde ABD tarafından kontrol tesis etme gayretlerine devam edileceği,
  • Orta Doğu’da şiddet yanlısı aşırı uçların ve istikrarı bozan tehditlerin engelleneceği,
  • Körfezin güvenliğine, ABD ve müttefiklerinin bölgede askeri varlık bulundurmasına önem verileceği,
  • İsrail’in güvenliğinin ve kapsamlı bir barışın desteklenmeye devam edileceği,
  • NATO’nun asli ortak olduğu,
  • Rusya ile temasın artırılacağı,
  • Afrika ve Latin Amerika da dâhil, daha fazla ülke ile güvenlik alanında iş birliği yapılacağı vurgulanmaktadır.

Böylece ABD Ordusu aşağıdaki hususlara önem verecektir.

  • Terörizmle mücadele ve gayrinizami harp,
  • Saldırganlığı caydırma ve mağlup etme,
  • Erişimi engellemeye karşın güç aktarımı,
  • Kitle imha silahları ile mücadele,
  • Siber ortam ve uzayda etkin harekât,
  • Nükleer caydırıcılığın sürdürülmesi,
  • Sivil makamların desteklenmesi,
  • İstikrar sağlayıcı varlık,
  • İstikrar ve kalkışmaya karşı harekat,
  • İnsani yardım ve doğal afet harekatı
  • Afganistan’ın tekrar terörist üssü olmasının engelleneceği,
  • Bir büyük çaplı ve uzun süreli harekâta devam ederken, ikinci bir bölgede olası bir mütecavizin tehdidine tedbir getirmekle yetinileceği,
  • Büyük çaplı, uzun süreli istikrar harekâtı icra edilmeyeceği,
  • Nükleer gücün muhafaza edileceği,
  • Çin ve İran’ın ise asimetrik yollara başvurabileceği ifade edilmektedir.
  • Genel anlamda bir küçülme hedeflense de, hazır ve yetkin bir güce sahip olunacağı,
  • Savunma masraflarının mutlaka azaltılacağı,
  • Kaynak önceliklerinin belirleneceği,
  • Muharip birlikler/ihtiyat birlikleri dengesinin gözden geçirileceği,
  • Alınan derslerin teşkilattan eğitime kadar her alanda uygulamaya konulacağı,
  • Savunma sanayi ve bilim/teknoloji yatırımlarına devam edileceği
  • Çin’in yeni bir süper güç olarak çıkmasını şimdiden engellemeyi amaçladığı,
  • Irak ve Afganistan savaşlarından alınan dersler kapsamında uzun süreli benzer bir harekât icra etmeyi öngörmediği,
  • Hava ve Deniz Kuvvetlerine ağırlık vererek sıklet merkezini Pasifik bölgesine kaydıracağı, Orta Doğu’da belirli bölgelerde güç bulunduracağı,
  • Avrupa’da kuvvet indirimine giderken AB’yi bir ortak olarak görmeye devam edeceği,
  • NATO’nun dikkatini Pasifik bölgesine çekmek isteyebileceği
  • Rusya ile Almanya yakınlaşmasının önlenmesi

bush obama bush obama2

 

 

Tags:


About the Author



Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir


*

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Back to Top ↑